Oversluitclaim heeft in september 2016 onthuld dat de banken al tientallen jaren veel te hoge boeterentes in rekening brengen aan klanten die hun hypotheek vervroegd aflossen. Dit heeft tot veel media-aandacht en commotie geleid. Er zijn Kamervragen over gesteld. Minister Dijsselbloem van Financiën heeft de AFM verzocht een onderzoek in te stellen. De AFM presenteert nu (maart 2017) haar rapport en de uitslag liegt er niet om. Uit het onderzoek volgt dat vrijwel alle banken de boeterente verkeerd berekenen!

In het rapport van de AFM worden de banken niet met naam genoemd. Wat de AFM wel doet is een overzicht geven van de verschillende trucjes die de banken gebruiken om de boeterente te hoog vast te stellen. Het onderzoek van de AFM laat zien dat de situatie nog ernstiger is dan Oversluitclaim in september 2016 naar buiten heeft bracht.

Wat heeft de AFM onderzocht en wat is de rol van de AFM?

De AFM heeft onderzocht of de banken een hogere boeterente in rekening brengen dan het financieel nadeel dat de banken lijden wanneer hun klanten hun  hypotheek vervroegd aflossen. Dat de banken dit niet mogen staat vanaf 14 juli 2016 expliciet in de wet en vanaf die datum is de AFM ook bevoegd om daar op toe te zien.

Wat gold er voor 14 juli 2016?

Voor 14 juli 2016 stond niet met zoveel woorden in de wet dat de boeterente niet hoger mag zijn dan de schade van de bank. Dat de banken dit niet mochten, volgt echter ook uit het consumentenrecht [1]. De Nederlandse wet bepaalt al heel lang dat als een consument een lopend contract voor het einde van de looptijd wil beëindigen, aan hem uitsluitend een redelijke vergoeding voor het daardoor geleden financieel nadeel in rekening mag worden gebracht. Een vergoeding die hoger is dan het financieel nadeel dat de bank lijdt, is niet redelijk.

De banken hebben zelf ook altijd gesteld dat de boeterente niet hoger is dan het financieel nadeel dat zij lijden. Oversluitclaim en nu ook de AFM tonen echter aan dat dit volkomen onjuist is. De banken hebben hun klanten hier tientallen jaren over misleid.

[1] Burgerlijk Wetboek Boek 6 Titel 5 Afdeling 3 Artikel 237, lid i

Welke trucjes van de banken worden in het AFM rapport beschreven?

Zoals gezegd gaat de AFM in haar kritiek op de wijze waarop de banken de boeterente berekend hebben nog verder dan Oversluitclaim. Hieronder bespreken wij kort de meest in het oog springende punten. Het volledige rapport van de AFM vinden jullie hier.

  1. Vergelijkingsrente en rentevast periode
    De vergelijkingsrente is het rentetarief dat de bank gebruik om haar schade te berekenen. Hoe lager de vergelijkingsrente des te hoger de schade die de bank lijdt en des te hoger de boeterente die in rekening wordt gebracht. De meeste banken gaan uit een vergelijkingsrente die hoort bij een periode die korter is dan de resterende rentevast periode. Wij zijn in onze berekeningen er vanuit gegaan dat (door middel van  interpolatie) de vergelijkingsrente moet worden berekend die precies bij de resterende rentevaste periode hoort. Volgens de AFM lijdt ook dat echter vaak nog tot een te hoge boeterente. De AFM stelt dat de banken moeten uitgaan van een vergelijkingsrente die hoort bij de meest nabij gelegen langere rentevast periode. Dit is nog gunstiger voor de consument: hoe langer de rentevast periode waar vanuit moet worden gegaan, des hoger de vergelijkingsrente en des te lager de boeterente.
  2. Vergelijkingsrente en kortingen
    Veel banken hebben in het verleden hun klanten kortingen gegeven op de gepubliceerde rentetarieven. Voor zover dit kortingen waren die voor iedereen golden en ook aan iedereen werden aangeboden, mogen ze ook in de vergelijkingsrente worden verwerkt. Verleende kortingen waarvoor dit niet geldt mogen niet in de vergelijkingsrente worden meegenomen. De banken hebben dit wel gedaan en daarmee de vergelijkingsrentes te laag vastgesteld.
  3. Vergelijkingsrente en risico-opslagen
    De hoogte van de hypotheekrente hangt onder meer af van de verhouding tussen de omvang van de lening en de waarde van de woning. Hoe hoger het percentage van woningwaarde dat gefinancierd wordt met een lening, des te hoger het hypotheekrentetarief is. In veel gevallen is de woning sinds het afsluiten van de hypotheek meer waard geworden of is er een deel van de lening afgelost. Als dat zo is mag dat niet tot een lagere vergelijkingsrente (met lagere risico opslagen ) leiden. Dat zou immers betekenen dat de bank een hogere boeterente in rekening brengt, terwijl de bank minder risico loopt. Dat dit niet redelijk is en tot een te hoge boeterente leidt ligt voor de hand, maar toch doen banken dit. De AFM bevestigt nu dat dit niet is toegestaan.
  4. Bij bankspaar- en andere hypotheekvormen met gekoppelde opbouw moet rekening worden gehouden met die opbouw
    Veel mensen in Nederland hebben nog een bankspaar- of spaarhypotheek. Zij lossen niet af maar bouwen een apart potje op waarmee aan het eind van de looptijd, de hypotheek (gedeeltelijk) afgelost kan worden. Over dat potje ontvangen zij een vaste rente die gelijk is aan de hypotheekrente die zij betalen. Per saldo betalen zij dus alleen rente over de openstaande leensom minus het bedrag dat er in de pot zit. En uitsluitend over dat bedrag (dat iedere maand afneemt omdat de pot groter wordt) mag een boeterente in rekening worden gebracht. Vrijwel geen enkele bank heeft dit tot nog toe gedaan. Volgens onze eerste berekeningen kan alleen dit al gemiddeld 30% van de totale boete schelen!

Conclusie is dat het AFM rapport nog eens onderstreept dat de banken de boeterente al tientallen jaren verkeerd berekenen! En dit uitsluitend in het nadeel van de consument.

Hoe gaat het nu verder?

Wij hebben het onderzoek van de AFM afgewacht alvorens concrete juridische stappen jegens de banken te ondernemen. Dat pakt nu goed uit. De AFM heeft nog meer manieren gevonden waarop de banken de boeterente te hoog vaststellen. De komende weken zullen wij verder doorrekenen wat de effecten daarvan zijn op de omvang van de claim. Dat gaan wij op grote schaal doen aan de hand van tienduizenden klantdossiers. In een blogpost zullen wij hier verslag van doen.

De AFM heeft geen bevoegdheid om de banken te dwingen de klanten die vóór 14 juli 2016 boeterente hebben betaald, financieel te compenseren. Daar gaan wij ons ook hard voor maken. Wij gaan de banken wijzen op hun plicht aan het consumentenrecht te voldoen, desnoods door naar de rechter te stappen.

Het is nu duidelijk dat de banken verschillende trucjes gebruiken en hebben gebruikt om de boeterente te hoog vast te stellen. Ze maken echter niet allemaal gebruik van dezelfde trucjes, dat verschilt per bank. Het is daarom goed mogelijk dat we niet één grote procedure tegen alle banken gaan voeren maar meerdere procedures tegen verschillende banken. Ook dat gaan we de komende weken in gang zetten.

Deelnemers met een rechtsbijstandverzekering

Nu het rapport van de AFM bevestigt dat de boeterentes te hoog zijn, is het voor de deelnemers met een rechtsbijstandverzekering wellicht mogelijk, om hun schadevordering op kosten van de rechtsbijstandverzekeraar te incasseren. Wij verzoeken iedereen die hier in geïnteresseerd is, contact met ons op te nemen.

Inschrijven!

Heb je na 14 juli 2016 een boete betaald? Schrijf je dan in en we zorgen ervoor dat jij het correcte schadebedrag terugkrijgt.

Heb je vóór 14 juli 2016 een boete betaald? Ook dan moet je je inschrijven. Dan gaan we namens alle inschrijvers naar de rechter om banken te dwingen aan het consumentenrecht te voldoen. Oversluitclaim eist daar voor haar deelnemers een schadevergoeding voor. Vanwege de hoge kosten doen we dit in een collectieve actie. Door je bij ons aan te sluiten, lever je daar een bijdrage aan en zorg je er voor dat je zelf ook in aanmerking komt voor een schadevergoeding. Dus heb je je nog niet ingeschreven? Doe dat dan nu!

Meedoen met de claim?

Schrijf je in